Bedrijfsvoering

In de begroting is naast het programma Bedrijfsvoering, ook een paragraaf Bedrijfsvoering opgenomen. Het programma Bedrijfsvoering gaat in op onze ambities, de paragraaf Bedrijfsvoering is een verplichting in het BBV en richt zich op de (interne) beheersing en controle, toezicht en verantwoording. We benoemen de minimale voorwaarden vanuit de toezichthouders maar ontwikkelen en benoemen hierbij ook onze eigen ambitie.

1. Rechtmatigheidsverantwoording
Met ingang van 2023 verantwoordt het college zich over de rechtmatigheid van baten en lasten en balansmutaties: oftewel de rechtmatigheidsverantwoording. Sinds 2025 is de verantwoordingsgrens bijgesteld van 1% naar 2% van de totale lasten exclusief dotaties aan de reserves (vastgelegd in de financiële beheersverordening (raadsbesluit 2025-304, artikel 9 en verder). In deze paragraaf wordt deze rechtmatigheidsverantwoording nader toegelicht.  

Onderdelen van de rechtmatigheidsverantwoording
De volgende aspecten vallen onder de rechtmatigheidsverantwoording van het college:

• Begrotingsrechtmatigheid (overschrijding van de lasten op programmaniveau en investeringskredieten; zie 2.1)
• Voorwaardencriterium (toetsing aan de wet- en regelgeving; zie 2.2)
• Misbruik en oneigenlijk gebruik (is er sprake van fraude of het misbruiken van regelingen; zie 2.3)

Samenvattende conclusie uit de uitgevoerde rechtmatigheidscontroles
Uit de controles is gebleken dat het aantal geconstateerde rechtmatigheidsfouten boven de verantwoordingsgrens van 2% komt. Er zijn geen onduidelijkheden geconstateerd. Hiermee kan het college geen 'goedkeurende' verklaring afgeven. Deze verklaring is opgenomen in paragraaf 3.5 als onderdeel van de jaarrekening. Onderstaand gaan we nader in op de bevindingen.

2.1 Begrotingsrechtmatigheid
Begrotingsonrechtmatigheden: Hiervan is sprake als het College van B&W bij de realisatie van doelen en het realiseren van activiteiten:

• de door de gemeenteraad vastgestelde budgetten voor wat betreft de lasten op programmaniveau of investeringsbudgetten (> 25.000 euro) overschrijdt
• toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves doet die niet door de gemeenteraad zijn vastgesteld
• Afwijkingen van baten (lager of hoger) en lagere lasten leiden in beginsel niet tot een begrotingsonrechtmatigheid, tenzij de raad hierover niet op tijd is ingelicht.
• Afwijkingen tussen begroting en jaarrekening kunnen als acceptabel worden beschouwd indien er sprake is van er sprake is van een overschrijding van de lasten en,
  • Indien direct gerelateerde inkomsten de overschrijding compenseren.
  • Indien er sprake is van een overschrijding op een open-einde regeling.
  • Indien er sprake is van overschrijdingen die passen binnen het bestaande beleid die niet eerder konden worden gemeld aan de raad

• Er geldt een verantwoordingsgrens van 2% van de totale lasten exclusief reservemutaties; komt het totaal van geconstateerde rechtmatigheidsafwijkingen (fouten en onduidelijkheden) boven deze 2% grens dan zal dit in de rechtmatigheidsverklaring worden opgenomen. Onduidelijkheden betreft situaties waarbij er (intern) discussie is over de beoordeling van een situatie.
• Er geldt een rapporteringsgrens van € 100.000. Dit houdt in dat alle geconstateerde rechtmatigheidsafwijkingen boven de € 100.000 zullen worden toegelicht in deze paragraaf.
• de raad wordt via een brief in januari geïnformeerd over grote afwijkingen, deze afwijkingen worden daarmee als 'acceptabel' gezien en aldus betrokken in de rechtmatigheidsverantwoording.

De raad heeft deze afspraken vastgelegd in de financiële beheersverordening (2025-304).

Begrotingsrechtmatigheid en kredietoverschrijdingen bewaken we gedurende het jaar. Waar nodig worden, via begrotingswijzigingen (bestuursrapportage en/of technische wijzigingen), wijzigingen aan de raad voorgelegd. Voor de jaarrekening is getoetst in hoeverre er sprake is van een overschrijding van lasten binnen de begroting. Hierbij wordt getoetst op overschrijding van de lasten per begrotingsprogramma en van de overschrijding van de investeringskredieten.

Hiermee is er sprake van een overschrijding van de door de raad vastgestelde grens (2% van de totale lasten) en een niet-goedkeurende rechtmatigheidsverklaring van het college. Hieronder zijn de afwijkingen nader toegelicht. In paragraaf 3.5 is de rechtmatigheidsverklaring opgenomen.

Nadere analyse Begrotingsrechtmatigheid
Met ingang van het boekjaar is de toetsing op begrotingsrechtmatigheid gewijzigd. Voorheen werd er
gecontroleerd op overschrijdingen op programmaniveau van de exploitatielasten en de
investeringskredieten. Met ingang van 2023 is dat uitgebreid met onderschrijdingen van de lasten, én
overschrijdingen van de baten en onderschrijdingen van de baten en lasten.

De commissie BBV heeft in 2024 een wijziging doorgevoerd met de strekking dat afwijkingen van de baten (hoger of lager) alleen onrechtmatig zijn indien de afwijking al bekend was maar niet tijdig is gemeld aan de raad. Overschrijdingen van de lasten zijn altijd onrechtmatig, voor onderschrijdingen van de lasten geldt ook dat als dit bekend was dan kan het als onrechtmatig worden beschouwd.

De toelichting op de afwijkingen wordt hier nader uitgewerkt.
In de kolom 'onrechtmatig' wordt aangegeven welk deel van de afwijking als onrechtmatig wordt beschouwd (alle overschrijdingen van de lasten zijn onrechtmatig, afwijkingen van de baten zijn onrechtmatig als ze bekend waren maar niet tijdig zijn gemeld aan de raad, idem voor lagere lasten). In de kolom 'acceptabel' staan de bedragen die ofwel zijn toegelicht in de januaribrief ofwel niet eerder bekend waren bij het college.

 
De overschrijdingen op de investeringskredieten zijn toegelicht bij paragraaf 3.9.

2.2 Voorwaardencriterium
Het Voorwaardencriterium betreft de toetsing of we ons hebben gehouden aan geldende wet- en regelgeving. Dit betreft vooral de toetsing op Europese aanbestedingsregels, maar ook het subsidieproces, participatiewet, treasury en verbonden partijen.

Toetsing op Europese aanbestedingsregels;
Voor wat betreft het voorwaardencriterium is er in twee gevallen sprake van onrechtmatige aanbesteding vastgesteld. Dit is vastgesteld aan de hand van een spend-analyse (controle van alle contracten en opdrachten met een waarde groter dan € 50.000).
Dit betrof een inhuurcontract dat langer doorliep dan gepland. Daarmee is de totale opdrachtwaarde boven de Europese aanbestedingsgrens (€ 221.000) uitgekomen. Hier is een bewuste keuze gemaakt, vanuit continuïteit van de bezetting is besloten deze opdracht te verlengen. Verreweg de meeste inhuur van de gemeente gaat via een DAS (dynamisch aankoop systeem) waarmee de risico's op onrechtmatige inkoop al een aantal jaren laag is.
Daarnaast was er sprake van een opdracht voor levering van straatmaterialen, hierbij is bij de initiële inkoop een inschatting gemaakt van de kosten, die naderhand moest worden bijgesteld. Deze opdracht is inmiddels afgerond.

Subsidieproces
Bij het proces van subsidieverlening is sprake van een 100% controle; Alle subsidies worden gecontroleerd op inhoudelijke en procedurele aspecten: heeft de aanvrager de activiteiten uitgevoerd conform de subsidiebeschikking, en is voldaan aan eisen als een jaarverslag, accountantsverklaring en dergelijke. Uit de controles van het gemeentelijk subsidieproces kwamen geen financiële onrechtmatigheden naar voren.

Participatiewet
Dit is belegd bij de WIL. Bij het opstellen van de jaarrekening was nog niet bekend of er sprake is geweest van onrechtmatigheden.

Treasury
De controle op treasury betreft vooral rechtmatigheidstoetsingen. We hebben te maken met wetgeving als de wet Fido, Schatkistbankieren, Ruddo. Per kwartaal vindt verantwoording plaats over de kasgeldlimiet. Er was geen sprake van een overschrijding. Tevens wordt de renterisiconorm (spreiding van de aflossingen langlopende leningen) bewaakt. Er was geen sprake van onrechtmatigheden.

Fraude
De commissie BBV adviseert daarnaast in de recente notitie Kadernota Rechtmatigheid om geconstateerde fraude uit de eigen organisatie in deze paragraaf toe te lichten. Dit komt jaarlijks terug aan de hand van een frauderisico-inventarisatie. Het aspect fraude is een onderdeel van de belangrijkste financiële processen. Per proces worden beheersmaatregelen genomen om fraude te voorkomen, denk het scheiden van functies in het betalingsproces, bij het aangaan van nieuwe contracten (aanbestedingen) en de link te leggen tussen betalen en de geleverde prestatie. Dit is 'makkelijker' als de betaler ook de prestatie ontvangen. In een aantal processen (waaronder WMO en Jeugd) ligt dat lastiger aangezien de gemeente daar niet de prestatie ontvangt, maar alleen de betaling verricht en de inwoner de prestatie ontvangt. Hier is het risico op fraude daarmee hoger aangezien er geen directe link is tussen de betaler en de ontvanger.
Dat betekent dat er op andere manieren moet worden vastgesteld dat er geen sprake is van (zorg)fraude. Dit doen onder andere via de RBL middels toezichthouders WMO en jeugd. ie het kopje M&O hieronder. Daarnaast zijn er beheersmaatregelen genomen voor interne fraude (uit de eigen organisatie).
In 2025 heeft zich geen fraude uit de eigen organisatie voorgedaan.

Verbonden partijen
De verbonden partijen geven zelf een eigen oordeel over de rechtmatigheid van de baten en lasten en geven daarmee zelf verantwoording af over de rechtmatigheid. In een aantal gevallen werken de verantwoordingen door in het oordeel van het college. Dit betreft verbonden partijen die in mandaat werkzaamheden uitvoeren voor de gemeente en waarbij sprake is van wet-en regelgeving.

Didam Arrest
Sinds het arrest van de hoge raad heeft de gemeente extra aandacht voor de bewaking van risico's op het onrechtmatig gunnen van zaken aan derden (denk aan verkoop van gronden, maar ook aan andere zaken, als verhuur en dergelijke). Met de Aldi zaak hebben we daar als gemeente actief mee te maken gehad. Inmiddels heeft de gemeente procedures en richtlijnen opgesteld om dit risico te minimaliseren. Overheidsorganen dienen ook bij het uitvoeren van privaatrechtelijke overeenkomsten de algemene beginselen van behoorlijk bestuur, waaronder het gelijkheidsbeginsel, in acht te nemen. Uit het gelijkheidsbeginsel vloeit voort dat een overheid bij de uitgifte van een onroerende zaak alle (potentiële) gegadigden voor de uitgifte van de gronden een gelijke kans moet bieden. Daarnaast worden voorgenomen besluiten gepubliceerd op de website officiële bekendmakingen en is er de mogelijkheid voor bezwaar.

Samenvattend
Uit de overige uitgevoerde controles (tariefcontroles, burgerzaken, omgevingsvergunningen, belastingen, SISA) kwamen geen rechtmatigheidsfouten naar voren.

2.3 Misbruik- en oneigenlijk gebruik
Dit betreft situaties waarbij inwoners of organisaties misbruik maken of oneigenlijk gebruik maken van gemeentelijke regelingen, subsidies en dergelijke.
Ter voorkoming van misbruik (onrechtmatig) en oneigenlijk gebruik (niet onrechtmatig maar handelen in strijd met de gedachte van de wet) is er aandacht voor de risicobeheersing binnen het specifieke proces. De belangrijkste processen waar dit speelt zijn de Participatiewet, WMO, jeugd en subsidies. Binnen deze processen is afdoende aandacht voor de toetsing op M&O.
Daarnaast kent de accountant de definitie 'fraude', hiermee worden onrechtmatigheden van eigen personeel bedoeld. De gemeente heeft veel aandacht voor preventie binnen het sociaal domein.

Zorgfraude
De Lekstroomgemeenten werken samen op het gebied van de aanpak van zorgfraude met als doel
het voorkomen, opsporen en aanpakken van zorgfraude en beëindigen van onterechte
zorguitgaven binnen de Wmo 2015 en Jeugdwet. Sinds 2021 werken we in een pilotvorm samen
met de lekstroomgemeenten. We maken hierbij gebruik van de routekaart Toezicht, Handhaving
en naleving van de VNG. Bij de afdeling TVL zijn toezichthouders aangesteld. In 2022 is hiervoor
handhavingsbeleid vastgesteld. Hier ligt de focus op preventie van onrechtmatigheden en fraude.
Signalen van zorgfraude worden ontvangen, verwerkt en opgevolgd door de toezichthouders.
Daarnaast voert de RBL op periodieke basis accountmanagement gesprekken met
zorgaanbieders.

Participatiewet
Voor wat betreft de Participatiewet steunen we op de werkzaamheden van de WIL. Voor wat betreft WMO en jeugd werken we regionaal samen. De inkoop binnen het sociaal domein vindt vrijwel volledig regionaal plaats. De focus ligt hier vooral op de preventie: Bij een nieuwe aanbesteding kan de expertise van de toezichthouders worden ingezet bij de screening van de integriteit van de zorgaanbieder als onderdeel van het contracteren van nieuwe aanbieders conform een screeningsprotocol. Als onderdeel van aanbestedingen is gewerkt aan een screeningsprotocol, hiermee wordt getoetst of de inschrijvende aanbieder voldoet aan de selectie- en geschiktheidseisen. Tevens is er een controleplan opgesteld waarin is beschreven hoe en wanneer controles of fraudeonderzoeken plaatsvinden. Uit de controles komen geen bevindingen naar voren. Bij de overige processen is er voldoende aandacht in de vastgestelde procedures waarbij we risicogestuurd de impact inschatten.

Jaarlijks hebben we bij de verstrekking vanuit de participatiewet te maken met een aantal terugvorderingen. Dit kan te maken hebben met onvolledige aanleveringen door cliënten waarbij achteraf wordt vastgesteld dat er moet worden teruggevorderd.

3. Toezichtinformatie
De Wet revitalisering generiek toezicht (Wet Rgt) heeft tot doel het interbestuurlijk toezicht van de verschillende bestuurslagen te verbeteren. Het uitgangspunt van de wet is dat het interbestuurlijk toezicht is verschoven van verticaal toezicht naar horizontale verantwoording: van verantwoording van gemeente naar rijk of provincie (verticaal), werken we toe naar een verantwoording van college aan de raad (horizontaal). De gemeenteraad is derhalve primair verantwoordelijk om toezicht te houden op het college omtrent medebewindstaken. Het verticale toezicht, door provincie of rijk, blijft bestaan, maar zal meer op de achtergrond worden uitgevoerd. Voor de provincie is dit vastgelegd in de provinciale verordening systematische toezichtinformatie provincie Utrecht. Voor het rijk ligt dit vast in diverse wetgeving per medebewindstaak.

3.1 Provincie als toezichthouder
Dit betreft de volgende domeinen:

• Financieel toezicht
• Informatie- en archiefbeheer
• Omgevingsrecht (Wabo, RO, Monumenten en Archeologie)
• Huisvesting vergunninghouders
• Regeling periodieke verstrekking systematische toezichtinformatie vve en lea

De provincie hanteert een score aan de hand van kleuren:

• Groen: Adequaat/ Voldoet, betekent voldoende of repressief toezicht in het geval van financieel toezicht
• Geel redelijk adequaat/ voldoet deels, voor verbetering vatbaar
• Rood: niet adequaat/ voldoet niet, onvoldoende (of preventief toezicht in het geval van financieel toezicht)

** Vakgebied Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) - Vergunningverlening Toezicht en Handhaving (VTH): voldoet deels. Vakgebied Monumenten / Archeologie: voldoet.

*** Vakgebied Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo)/Omgevingswet - Vergunningverlening Toezicht en Handhaving (VTH): voldoet deels. De beoordeling gaat over het jaar 2023 (jaarverslag) en 2024 (uitvoeringsprogramma). In 2024 is het IBT anders gaan beoordelen. Dit wil zeggen dat een gemeenten 100 punten kan halen. Vanaf 80 punten voldoet een gemeente. Gemeente Nieuwegein heeft een beoordeling van 72/100 punten. Vakgebied Monumenten / Archeologie: voldoet.

De raad is over deze interbestuurlijke toezichttaken geïnformeerd aan de hand van jaarlijkse verantwoordingen en of brieven.

3.2 Informatieveiligheid en privacy

3.2.1 Informatieveiligheid

3.2.1.1 Wat is het?
Informatieveiligheid is van groot belang voor het vertrouwen van inwoners, ondernemers en samenwerkingspartners. Wij verwerken gevoelige informatie en zijn steeds afhankelijker van digitale systemen. Een verstoring, datalek of misbruik van gegevens kan direct gevolgen hebben voor inwoners en voor onze dienstverlening. Het beschermen van informatie is daarom een kerntaak.
Informatieveiligheid gaat over het beschermen van informatie tegen verlies, misbruik en onbevoegde toegang. Het draait om vertrouwelijkheid, integriteit en beschikbaarheid. Zo zorgen wij dat gegevens veilig zijn, kloppen en beschikbaar blijven wanneer dat nodig is.

3.2.1.2 Waarom doen we het?
Wij beschermen de gegevens die aan ons zijn toevertrouwd. Inwoners, ondernemers en partners moeten erop kunnen vertrouwen dat wij hier zorgvuldig mee omgaan. Tegelijk zijn wij sterk afhankelijk van digitale systemen. Als informatie niet beschikbaar is of in verkeerde handen komt, raakt dat direct onze taken en de mensen die van ons afhankelijk zijn. Dit vraagt om blijvende aandacht.
Daarnaast zijn wij wettelijk verplicht om zorgvuldig om te gaan met persoonsgegevens en andere gevoelige informatie. Hiermee geven wij invulling aan onze rol als betrouwbare overheid.

3.2.1.3 Wat betekent dit in de praktijk
De gemeentelijke organisatie is te vergelijken met een kluisruimte, waar inwoners hun waardevolle bezittingen tijdelijk in bewaring geven. Bij de aanvraag van een paspoort levert een inwoner persoonlijke gegevens en documenten aan. Dat zijn kostbare eigendommen die bescherming vragen.

Informatieveiligheid betekent in deze metafoor dat de deur van de kluis alleen opengaat voor bevoegde medewerkers, dat de inhoud niet ongemerkt wordt aangepast en dat de kluis toegankelijk blijft wanneer een inwoner zijn paspoort nodig heeft. Als de sleutel in verkeerde handen komt of documenten verdwijnen, raakt dat direct de inwoner.

Het vraagt dat zorgvuldig wordt omgegaan met toegangsrechten, dat gegevens betrouwbaar blijven en dat systemen beschikbaar zijn wanneer dat nodig is.

3.2.1.4 Sturing op informatieveiligheid
De digitale afhankelijkheid groeit en de eisen aan onze weerbaarheid nemen toe. De Europese NIS2-richtlijn versterkt de zorgplicht en de bestuurlijke verantwoordelijkheid. Dit vraagt om aantoonbare beheersing van risico’s en duidelijke verantwoording.
De Baseline Informatiebeveiliging Overheid 2 (BIO2) vormt ons normenkader en vertaalt wet- en regelgeving naar concrete maatregelen.
Voor samenhang en sturing werken wij met vier thema’s, techniek, organisatie, mens en fysiek.

3.2.1.5 Hoe meten we dat
Wij meten informatieveiligheid via een samenhangend stelsel van controle en verantwoording. Met ENSIA leggen wij jaarlijks gestructureerd verantwoording af over de naleving van landelijke normen. Interne en onafhankelijke audits toetsen de opzet, het bestaan en de werking van onze maatregelen. Met periodieke kwetsbaarheidsscans brengen wij technische risico’s tijdig in beeld. Daarnaast kan de Rekenkamer verdiepend onderzoek doen naar beleid en uitvoering. Zo ontstaat een actueel en controleerbaar beeld van onze digitale weerbaarheid.

Huidige staat informatiebeveiliging
Op basis van de ENSIA-zelfevaluatie 2025 is de naleving per hoofdthema als volgt:

“Op orde” betekent dat de basismaatregelen zijn ingericht en functioneren. “Aandachtspunt” geeft aan dat versterking noodzakelijk is. “Stabiel” betekent dat de beheersing structureel is geborgd.

De organisatie voldoet grotendeels aan de BIO2-normen. De technische en organisatorische beheersmaatregelen zijn ingericht en functioneren. Het domein Mens blijft het belangrijkste aandachtspunt, met name op het gebied van bewustwording en naleving.

ENSIA-verantwoording
Wij voldoen in 2025 volledig aan de normen voor BRP, Reisdocumenten, BAG, BGT, BRO, SUWI en DigiD.

De DigiD-verantwoording is voorzien van een 3000D-assuranceverklaring, waarmee een onafhankelijke auditor met hoge mate van zekerheid vaststelt dat aan de gestelde eisen wordt voldaan.

Het strategisch informatiebeveiligings- en privacybeleid is opgesteld en vormt de basis voor verdere sturing. Het bewustwordingsplan is in voorbereiding en wordt stapsgewijs ingevoerd. Daarnaast zijn de eerste stappen gezet om risicogestuurd werken beter te verankeren in de sturing en besluitvorming. Hiermee versterken wij de beheersing van risico’s en verbeteren wij onze digitale weerbaarheid.

3.2.2 Privacy
In 2025 is nieuw privacybeleid ontwikkeld. Dit bestaat uit geactualiseerde beleidsregels en een privacyprotocol met handvatten voor medewerkers bij de verwerking van persoonsgegevens. Het beleid is gericht op een risicogestuurde aanpak en wordt in 2026 vastgesteld.

Een sterke privacy- en beveiligingscultuur vereist niet alleen kennis, maar ook de juiste houding en gedrag van alle medewerkers. Daarom is een bewustwordingsplan in ontwikkeling. Dit plan bevat een leerlijn voor nieuwe en bestaande medewerkers en trainingen over privacy en informatieveiligheid.

De dialoog met privacyambassadeurs is verder versterkt. Zij ondersteunen collega’s en vergroten het bewustzijn binnen teams. De Privacy Office organiseert bijeenkomsten en biedt gerichte ondersteuning, zodat zij hun rol effectief kunnen vervullen. 

4. Onderzoeken in het kader van artikel 213a gemeentewet
Op grond van artikel 213a van de Gemeentewet onderzoekt het college periodiek de doelmatigheid en doeltreffendheid van het door hem gevoerde bestuur en deelt de resultaten hiervan met de raad. In 2024 is het volgende onderzoek uitgevoerd:

1. Monitor Sociale Kracht

Dit betreft het reguliere onderzoek Sociale kracht. U bent hier over geinformeerd via een raadsbrief (2025-229).

2. Evaluatie participatiebeleid
De evaluatie van het participatiebeleid –uitgevoerd door Berenschot- laat zien dat Nieuwegein de afgelopen jaren stevige stappen heeft gezet in het versterken van inwonerbetrokkenheid. Participatie wordt steeds professioneler vormgegeven en er is groei zichtbaar in vakmanschap, communicatie en het toepassen van passende participatievormen. Tegelijkertijd biedt de evaluatie kansen om deze ontwikkeling verder te verdiepen. Zo kan het interne samenspel tussen raad, college en organisatie nog hechter, kan de mate van invloed van inwoners eerder en duidelijker worden benoemd en helpt een structurele organisatorische inbedding om participatie duurzaam te versterken. Door te blijven investeren in vaardigheden, samenwerking en een lerende cultuur kan Nieuwegein de positieve lijn voortzetten en participatie verder toekomstbestendig maken.
De evaluatie is in januari 2026 met de raad besproken.

Onderstaand een overzicht van de eerder uitgevoerde en lopende onderzoeken in het kader van artikel 213a Gemeentewet doelmatigheid en doeltreffendheid.

5. Fiscaal in control
In de paragraaf Bedrijfsvoering (3.8) van de begroting 2025 staat beschreven wat de doelstelling van het gemeentelijk fiscaal beleid is. Gevolgd door de maatregelen om deze doelstelling te realiseren. Daar staat ook dat de gemeente Nieuwegein een TCF (Tax Control Framework) heeft. Al deze punten zijn algemeen geldend, dus niet voor een specifiek jaar. Dezelfde punten staan beschreven in de fiscale beleidsnota, die in 2022 door de Raad is vastgesteld.

Activiteiten 2025

• Alle B&W- en Raadsvoorstellen worden getoetst op fiscale consequenties.
• Verbreding van de kennis in de organisatie op fiscaal terrein en het up-to-date houden van het kennisniveau van de fiscaal medewerkers.  
• Voor alle 3 de belastingsoorten zijn er interne controles uitgevoerd (btw, vpb en loonheffing).

• Op basis van een fiscale risicoanalyse zijn er verbetertrajecten uitgevoerd.
• Alle ingenomen standpunten, adviezen en uitgevoerde controles worden centraal gearchiveerd

Loonheffing:

• Iedere organisatie in Nederland die vervoermiddelen voor zakelijk gebruik heeft, moet aantonen dat deze niet privé gebruikt worden. In de gemeentelijke voertuigen zijn blackboxen geïnstalleerd. De gebruiksovereenkomsten zijn ondertekend door de medewerkers die deze voertuigen gebruiken.
• We zijn verdergegaan met het toetsen op de juiste uitvoering van de werkkostenregeling.

De belastingdienst kan vanaf 2025 weer controleren op de wet DBA. Daarom is het proces rondom de inhuur van zzp’ers onder de loep genomen. Voordat de opdracht wordt uitgezet, wordt getoetst of deze uitgevoerd zou mogen worden door een zzp’er. Daarbij wordt de zelfstandigheid van de functie en werkzaamheden beoordeeld: werkinhoudelijke aansturing, inbedding in de organisatie en opereren voor eigen rekening en risico. Daarnaast volgen er jaarlijks ook controles op de feitelijk uitvoering van de opdracht.

Btw:

• Een van de uitgangspunten van het TCF is het continu verbeteren door het analyseren van fouten. Dat heeft o.a. geleid tot het maken van werkinstructies, waardoor de kwaliteit van de primaire vastlegging verbeterd is.

Via de P&C documenten – in de paragraaf bedrijfsvoering - wordt de Raad structureel geïnformeerd over fiscaliteit en het bijbehorende risicoprofiel.

6. Rekenkameronderzoeken
In 2025 zijn door de Rekenkamer de volgende onderzoeken uitgevoerd:
- Informatieveiligheid
- Gemeenschappelijke regelingen
- Evaluatie rekenkamer
- Onderzoek naar de communicatie en informatievoorziening richting inwoners (lopend)

Overige onderzoeken

7. Doorwerking aanbevelingen Accountant
De accountant controleert op twee momenten in het jaar onze gemeente; bij de interimcontrole ligt de nadruk op de interne beheersing van de financieel relevante bedrijfsprocessen (denk aan het betalingsproces, subsidieverlening, investeringen, budgetbewaking en dergelijke). Bij de jaarrekening ligt de focus op een getrouwe weergave van de cijfers. In beide momenten levert de accountant een rapport op met, indien van toepassing, bevindingen en aanbevelingen.
Onderstaand geven we u de belangrijkste bevindingen en onze reactie mee van de interimcontrole (okt 2025) en de jaarrekeningcontrole (mei 2026):

Interimcontrole:
Het aantal openstaande bevindingen is laag.

• Proces Aanbestedingen; openstaande bevinding uit 2024:  Reactie gemeente: De aanbeveling van vorig jaar is opgepakt en afgehandeld
• Proces ICT; bevinding uit 2024: controle van instroom/doorstroom/ uitstroom personeel niet volledig. Instroom en uitstroom is opgepakt, maar er blijft extra aandacht nodig voor het gebruikersbeheer bij doorstroom functies Reactie gemeente: Op dit moment wordt er gewerkt aan Identity & Access managementoplossing waarmee dit proces in de toekomst kan worden geborgd.
• Klokkenluidersregeling bevinding uit voorgaande jaren; de klokkenluidersregeling is niet geactualiseerd. Reactie gemeente: Dit wordt zo spoedig mogelijk opgepakt in 2026.
• Prestatielevering aandachtspunt uit voorgaande jaren. Het kunnen aantonen van de prestatielevering bij inkoop en diensten blijft een aandachtspunt. Reactie gemeente: We herkennen dit aandachtspunt, tegelijkertijd is onze inschatting dat het financiële risico beperkt is.

Jaarrekeningcontrole:
In de boardletter, naar aanleiding van de interimcontrole, zijn een aantal aandachtspunten voor de jaarrekeningcontrole opgesteld. Tijdens de jaarrekeningcontrole is gekeken of deze aandachtspunten voldoende zijn opgevolgd.

• Er zijn extra gegevensgerichte controles uitgevoerd, omdat er niet gesteund kan worden op de informatie uit de IT-omgeving. Uit deze detailcontroles zijn geen afwijkingen geconstateerd.
• De prestatieleveringen blijven een aandachtspunt. Een volledige en tijdige onderbouwing is essentieel voor een doelmatige en beheersbare besteding van middelen. Reactie gemeente: de prestatieleveringen waar de grootste risico's liggen, zitten altijd bij de factuur. Het gaat om de facturen waarop een minder groot risico zit, die niet direct beschikbaar zijn, maar altijd kunnen worden aangeleverd.
• Er zijn verder geen nieuwe bevindingen.

8. Doorwerking aanbevelingen FG
De functionaris gegevensbescherming (FG) heeft als taak om te toetsen of de gemeente zich houdt aan de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) en de Wet politiegegevens (Wpg).
De FG heeft in zijn jaarververslag onder andere de volgende aanbevelingen meegegeven:

• Intensiveer de privacy bewustwording door een bewustwordingsplan met verplichte leergangen voor de gehele organisatie; 
• Verbeter de aantoonbaarheid van de verantwoording voor Privacy en informatieveiligheid;
• Formuleer een visie/beleid voor Artificial Intelligence (AI) en organiseer bewustwordingstrainingen voor medewerkers die met AI werken;

• Maak een jaarkalender voor regionale Lekstroom projecten waarin persoonsgegevens worden gebruikt en deel die met de andere Lekstroomgemeenten;
• Geef prioriteit aan de realisatie van een specifiek beleidskader voor het sociaal- en veiligheidsdomein;
• Zet in op verdere uitvoering van de verbeterplannen om te voldoen aan de normen uit de Wet politiegegevens (Wpg).

Het jaar 2025 heeft vooral in het teken gestaan van het voorbereiden van een aantal belangrijke producten en ontwikkelingen die al eerder als FG-aanbevelingen waren meegegeven, zoals een concept aangepast Privacybeleid en een concept bewustwordingsplan met verplichte awareness trainingen. Ook is een plan gemaakt voor een adequate aanpak van verplichte risicoanalyses onder de AVG en Wet politiegegevens van gegevensverwerkingen. Verder is een ontwikkeling ingezet om nog meer risico gestuurd te gaan werken. Het ontbreekt hierbij nog wel aan goede registratie en opvolging van mogelijke maatregelen om privacyrisico's tegen te gaan. Hierdoor kan over deze situaties geen goede verantwoording worden afgelegd.

9. Doorwerking aanbevelingen WPG
Met ingang van 2018 is de wet politiegegevens (WPG) ook van toepassing op de werkzaamheden van onze bijzonder opsporingsambtenaren (Boa’s) en leerplichtambtenaren. De gemeente dient zich jaarlijks te verantwoorden over de uitvoering van de Wet Politiegegevens, specifiek over de wijze van verwerking van persoonsgegevens . In 2025 is hiervoor een interne controle uitgevoerd over de jaren 2021 tot en met 2024.
Uit deze controle kwamen de volgende conclusies en bevindingen: Het bewustzijn en het streven om op de juiste manier met de politiegegevens om te gaan, is groot. Daarbij wordt sterk geleund op de applicaties die voor de domeinen in gebruik zijn. De werking van deze applicaties alsmede het kunnen vertrouwen op juiste en zorgvuldige verwerking van de gegevens wordt in beide gevallen ondersteund door een zogenaamde TPM-verklaring. Hiermee wordt het risico op fouten en misbruik fors beperkt. Tegelijkertijd constateren wij dat intern niet altijd de onderliggende processen beschreven zijn en dat de interne controle op de juiste werking van de applicaties of het juist handelen van verwerkers ontbreekt of niet aangetoond kan worden. Uit deze bevindingen is onder andere de aanbeveling gekomen om de procesbeschrijvingen en het register van verwerking te actualiseren. In het voorjaar 2026 wordt wederom een interne controle uitgevoerd over het jaar 2025.

10. Subsidieverwerving
De gemeente vraagt jaarlijks voor een aantal projecten en activiteiten subsidie aan bij Europa, Rijk en provincie. Onderstaand geven we u een overzicht van de in 2025 ontvangen subsidiebeschikkingen, verdeeld in thema's:

 
De grootste subsidie het afgelopen jaar was vanzelfsprekend de gebiedsbijdrage voor Groot Merwede (€ 18,6 mln. euro), maar ook de jaarlijks terugkerende realisatiestimulans (€ 7.000 euro per betaalbare woning) levert een forse bijdrage (ruim € 1 mln.).
De bestedingen van deze subsidies vindt veelal in de jaren erna plaats. De inhoudelijke verantwoording wat er met deze subsidies is gedaan vindt u in de programmaverantwoording.  In de SISA-bijlage (Hoofdstuk 3.8) vindt u de financiële verantwoording van de bestedingen van de specifieke uitkeringen over 2025.