Wat is de bedoeling van dit programma?
Onze ambitie is dat mensen in Nieuwegein zoveel als mogelijk op eigen kracht, goed en gezond kunnen leven. En, wanneer dat (even) niet lukt, bieden wij ondersteuning en bescherming als dat nodig is. We bieden inwoners leermogelijkheden en ruimte om hun eigen keuzes te maken en op eigen kracht problemen op te lossen. Dit doen we om problemen te voorkomen (preventie) en bieden ondersteuning waar dat nodig is. En we bieden bescherming door in te grijpen als kinderen niet veilig kunnen opgroeien, als volwassenen niet voor zichzelf kunnen zorgen en/of anderen in gevaar brengen.
Nieuwegein is daarmee een stad waar mensen zich thuis voelen, elkaar respecteren, elkaar kunnen ontmoeten, energie hebben en ruimte voelen om met elkaar initiatieven te ontplooien en voor elkaar iets te betekenen.
De speerpunten van de begin 2024 vastgestelde Koers Sociaal Domein vormen - ook al komen ze niet één op één terug in de Programmabegroting - wel de basis voor dit programma:
- Het behouden en versterken van gemeenschapszin;
- Vergroten van gelijke kansen op bestaanszekerheid;
- Toekomstbestendige zorg en ondersteuning.
De drie speerpunten hebben een nadrukkelijke relatie met elkaar en voor al deze punten geldt dat we ongelijk investeren voor gelijke kansen. De sociale basis op orde geldt voor iedere inwoner. Voor een deel van onze inwoners is bestaanszekerheid niet vanzelfsprekend, daar hebben we extra aandacht voor. Als het met de eerste twee speerpunten goed gaat, kan dat bijdragen aan het beroep dat op geïndiceerde zorg en ondersteuning wordt gedaan. Daarmee proberen we dus ook de kosten binnen de perken te houden.
Wat hebben we bereikt?
Koers Sociaal Domein als richtinggevend kader
Eind 2025 was het bijna twee jaar geleden dat de gemeenteraad de 'Koers Sociaal Domein – Vitaal en Verbonden’ (raadsnummer 2023-395) heeft vastgesteld. Wij hebben daarom een tussentijdse evaluatie opgesteld (raadsinformatiebrief 2026-038), waarin wij (samenvattend) de volgende conclusies hebben getrokken:
- De koers helpt ons in het maken van keuzes, ook onder maatschappelijke of financiële druk. Het stellen van de vraag ‘wat draagt een keuze bij aan een vitaal en verbonden Nieuwegein?’ blijft daarbij van belang!
- De koers biedt een herkenbaar en een gedeeld kader, zowel intern als extern. Het richtinggevende karakter (kader) komt daarmee goed tot uitdrukking. Samen met de Omgevingsvisie draagt de koers bij aan een meer integrale kijk op de stad: de fysieke en sociale omgeving wordt meer in samenhang bekeken.
Ook in 2025 hebben wij de vrij abstracte, kaderstellende koers, verdiept en geconcretiseerd in diverse stukken zoals bijvoorbeeld het Beleidskader Welzijn & Maatschappelijke Ondersteuning. Dat geldt ook voor het speerpunt Bestaanszekerheid (beleidskader) en er zijn flinke stappen gezet voor de Omgevingsprogramma's Vrije Tijd en Maatschappelijk Vastgoed.
Zoals we hadden aangegeven in de Programmabegroting 2025, heeft de Koers Sociaal Domein een rol gespeeld bij het traject Sluitende Meerjarenbegroting (SMB). Wij hebben veel zoekrichtingen voor bezuinigingen in het Sociaal Domein benoemd, wat een groot beslag heeft gelegd op de personele capaciteit. We zijn onder meer in gesprek gegaan met maatschappelijke partners over de brief die zij hadden gestuurd over hun denkrichting voor besparingen in het Sociaal Domein. Ook hebben we onderzocht of er sprake was van ongewenste overlap tussen door ons verleende subsidies (wat nauwelijks het geval bleek te zijn) en hebben we met twee taskforces op het gebied van Jeugdhulp en de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) diverse maatregelen in kaart gebracht waar we de komende tijd verder aan werken. Bij de Kaderraad op 10 juli 2025 heeft u diverse besluiten genomen over SMB en ook over versterking van het voorliggend veld. In dit kader is het goed de voorzichtig positieve ontwikkeling te zien dat de kosten voor ingekochte jeugdzorg afgelopen jaar minder zijn gestegen dan de prijsindex. In reële termen is dat dus zelfs een daling.
Uit onze gesprekken met maatschappelijke partners is naar voren gekomen dat we het liever hebben over het versterken van de sociale basis in plaats van het voorliggend veld. De term 'voorliggend veld' impliceert dat er ook sprake zou zijn van een 'hoofdveld' (geïndiceerde zorg), terwijl we eigenlijk zoveel mogelijk willen voorkomen dat mensen doorstromen naar het hoofdveld. Versterken van 'de sociale basis' sluit ook beter aan bij de eerste twee speerpunten van de Koers Sociaal Domein: gemeenschapszin en bestaanszekerheid zijn belangrijke pijlers die bijdragen aan het voorkomen/verminderen van zorg en ondersteuning. In 2026 en 2027 bouwen wij voort op de ingeslagen weg van beide taskforces en op het versterken van de sociale basis.
Resumerend: we zien dat de koers ons en anderen helpt met de juiste richting, dat draagt bij aan samenhang, focus en samenwerking. Ook zien we dat het behalen van maatschappelijke effecten tijd nodig heeft, de druk op het sociaal domein blijft groot (ook financieel), misschien is het juist daarom extra belangrijk – dus ondanks de tegenwind – koers te blijven houden.
Ondanks de forse tijdsinvestering in SMB, is het in 2025 gelukt 92% van de beoogde activiteiten volgens planning uit te voeren of te realiseren, slechts 8% heeft om diverse redenen vertraging opgelopen. Het afgelopen jaar vergde aanvullende inzet op verschillende vraagstukken, waaronder het leerlingenvervoer. We geven graag wat nadere informatie over laatstgenoemde voorbeeld. Het leerlingenvervoer extra ambtelijke inzet gevraagd vanwege de moeizame opstart met de nieuwe vervoerder. Daarbij zijn verschillende signalen, klachten en incidenten intensief opgepakt en in overleg met de vervoerder bijgestuurd. Hierbij is ook regionaal en bovenregionaal afgestemd vanwege de omvang en gezamenlijke uitvoering van de aanbesteding. We hebben de uitvoering gedurende het jaar nauw gevolgd en frequent overleg gevoerd om kwaliteit en veiligheid te borgen, waarbij ook actief is ingezet op communicatie met inwoners via gesprekken, evaluaties en informatiebijeenkomsten. Daarnaast zijn in 2025 de financiële gevolgen van de eerdere overbruggingsperiode aan de raad toegelicht. De nieuwe Verordening Leerlingenvervoer Nieuwegein 2025 biedt meer ruimte voor alternatieven voor het georganiseerde taxivervoer. Één van deze alternatieven is de e-bikepilot Snelbinders die in 2025 succesvol van start is gegaan, deze pilot draagt bij aan zelfredzaamheid en kostenbeheersing binnen het leerlingenvervoer.
In de volgende paragrafen van dit programma hebben wij de activiteiten nader belicht. In aanvulling daarop treft u hieronder per speerpunt van de Koers Sociaal Domein enkele voorbeelden aan van waar we in 2025 op hebben ingezet (niet limitatief).
Het behouden en versterken van gemeenschapszin
- Plein 34, ontmoetingsplek voor (kwetsbare) jongeren in de stad.
- Buurthuis Rijnhuizen en Dorpshuis Fort Vreeswijk: van en door inwoners.
- Meer activiteiten in de wijk gericht op ontmoeting ouders: Taalbrigade Kids, Jij en je Kind, Bibliotheek op School en Taalles in de ouderkamer op school.
- Buddy to Buddy koppelt inwoners aan vluchtelingen en statushouders. Dit project bevordert de sociale integratie, de taalbeheersing en de kansen op de arbeidsmarkt.
Vergroten van gelijke kansen op bestaanszekerheid
- Geen brutering van terugvorderingen. Dat betekent voorkomen wordt dat de terugvordering hoger uitvalt dan eerder netto is ontvangen door de betrokkenen.
- Vluchtelingen verblijvend in opvanglocaties proberen wij zo snel mogelijk aan (bij hun opleiding passend) werk te helpen. Zodat ze op ook op deze wijze meedoen in de samenleving.
Bijdragen aan een toekomstbestendige zorg en ondersteuning
- Stadshuis een plek voor ontmoeting en laagdrempelige hulp ouders: a ctiviteiten zijn gebundeld en partners werken gezamenlijk en in afstemming met elkaar.
- Duo functie. Met de inzet van de Duo-Functionarissen (medewerker Geynwijs en jongerenwerker Movactor) op de 3 middelbare scholen werken we preventiever en signaleren we vroegtijdig.
- De Brug: een tijdelijke woonruimte voor (bijvoorbeeld) een ouder in scheiding, zodat rust in het gezin kan ontstaan waardoor uitstroom van jeugdigen uit verblijf mogelijk is of instroom wordt voorkomen. Zo zijn er overigens meer woonvormen in voorbereiding.
- Inzet Triage-team Geynwijs bij nieuwe cliënten: steeds meer mogelijkheden qua inzet op en "verwijzing naar" het voorliggend veld.
- Logeerhuis & hospice: voor de Mondriaan is het ontwerp afgerond en zijn alle benodigde contracten gesloten zodat het in 2026 gerealiseerd kan worden.
Hieronder vindt u het resultaat van het programma.
